Na Drini genocid: Pripreme za genocid

0
19

Zvornik, Vlasenica, Bratunac, Rogatica, Foča i Višegrad – U svojoj knjizi “Na Drini Genocid” Edina Bećirević iznosi dokaze da genocid nad Bošnjacima nije samo izvršen samo u Srebrenici već u cijeloj istočnoj Bosni, na području općina Zvornik, Vlasenica, Bratunac, Rogatica, Foča i Višegrad.

PRIPREME ZA GENOCID

U prvom dijelu ovog poglavlja analizirat ćemo način na koji je proveden genocid u istočnoj Bosni 1992.-1993., u gradovima Zvornik, Vlaseni­ca, Bratunac, Rogatica, Foča, Višegrad, Srebrenica i okolnim selima. Iako su u svakom od pomenutih gradova i sela genocidne radnje provedene na sličan način, u mikroanalizi svakog od gradova u istočnoj Bosni naglasit ćemo neke od specifičnih aspekata genocida uz komparaciju sa drugim primjerima genocida iz svjetske povijesti. Na kraju ovog poglavlja fokusi­rat ćemo se na situaciju u Srebrenici 1992.-1993., otvoreni koncentracioni kamp za preživjele izbjeglice, te na metode srpske politike kojom su pri­mjenjivali metodu „usporenog genocida“.

Priprema medijske scene u istočnoj Bosni počela je još od 1991. godine. Atmosferi nesigurnosti doprinosili su bosanski Srbi koji su učestvovali u ratu u Hrvatskoj i sa sobom donosili ratnu atmosferu i netoleranciju pre­ma svemu što nije srpsko.’[1] Prema riječima Ademovića, već od ljeta 1991. policija je teže ulazila u srpska sela’.[2] Lokalni radioprogrami preusmjereni su na radiostanice iz Srbije, uglavnom na radiostanice Loznica, Šabac i Bajina Bašta, ali i lokalne radiostanice počinju sa promoviranjem, ugrože­nih srpskih interesa’.

U program pripreme agresije i genocida u istočnoj Bosni također se može ubrojati i izuzimanje vojnih kartoteka iz sljedećih mjesta: Sokolac, Han-Pijesak, Šekovići, ali i iz općina gdje SDS nije imala većinu u vlasti: Zvornik, Bratunac, Višegrad, Rogatica, Vlasenica, Goražde, Srebrenica i Olovo. Bošnjaci i Hrvati su znali da je izuzimanje vojnih kartoteka pri­prema agresije, jer su vojne kartoteke bile baze podataka iz kojih se moglo doći do preciznih informacija o vojnoj sposobnosti svakog pojedinca na opštini.

„Specifično obučeni ljudi na raznim vrstama teškog naoružanja, kao i podoficirski i oficirski rezervni kadar za SDS i srpsku vojsku bili su ozbilj­na prijetnja za moguće buduće organizovanje vojnih formacija iz reda ne­srpskog naroda.“[3] Kako će pokazati prvi dani agresije, izuzete kartoteke poslužile su za pravljenje spiskova za logore ili za likvidaciju nesrpskog stanovništva.

Ujednačena metodologija agresije

Prvi korak agresije bila je blokada glavnih saobraćajnica od JNA, dok je srpska teritorijalna odbrana (TO) blokirala seoske puteve. Sljedeći korak bio je poziv nesrpskom stanovništvu na predaju oružja. Srpske vlasti su također pozivale ljude da dođu na određena mjesta i svojim potpisom izra­ze lojalnost srpskoj vlasti. To su uglavnom bili stadioni, sportske dvorane, osnovne i srednje škole, tvorničke hale, magacini itd. Na tim mjestima de­šavali su se genocidni akti, masovna ubistva, mučenja i silovanja žena.

Tokom istraživanja genocida u Bosni i Hercegovini, Samantha Power je intervjuirala Jona Westerna, koji je 1992. radio kao analitičar u Sta­te Department’s Bureau of Intelligence (Obavještajnom uredu State Departmenta).[4] Interpretacija događaja u Bosni i Hercegovini potvrđuje da je genocidni plan i sistem realizacije tog plana bio prepoznatljiv još od ranih dana agresije. Western kaže da je od aprila 1992. svakog dana morao letimič­no pregledati oko 1.000 dokumenata koji su stizali iz BiH, a koji su svjedočili o masovnim ratnim zločinima. Bili su to dokumenti različitih profila iz otvo­renih izvora – izvještaji lokalnih i stranih novinara, humanitarnih radnika, kao i satelitski obavještajni podaci, klasificirani izvještaji obavještajaca na terenu i slično. Satelitske slike koji je dobijao imale su, prema njegovim riječi­ma, površnu blagost. Western je u junu 1992. svakodnevno gledao satelitske snimke koji su ga podsjećali na zvjezdano nebo, sa stotinama blistavih malih zvijezda. Međutim, znao je da to nisu zvijezde već stotine malih vatri oko ko­jih su se skupljale izbjeglice koje su Srbi protjerali iz svojih domova. Western i njegov kolega iz CIA-e već su 4. jula došli do nevjerovatnih podataka koji su potvrdili sistematski razrađenu mrežu srpskih koncentracionih logora širom Bosne i Hercegovine. Osim što su potvrdili mrežu logora, analizom su došli do veoma čvrstih zaključaka da je srpska taktika u Brčkom u sjevernoj Bosni bila ista kao i ona u Zvorniku u istočnoj Bosni i Prijedoru u zapadnoj Bosni. Naime, ova analiza je sugerirala da su genocidno čišćenje i vojni napadi bili planirani i koordinirani. Westernove zaključke bilježi Samantha Power.

„Bosanska srpska artiljerija bi započela napad na određeno selo. Srpske paramilitarne snage bi počele pješadijski napad, ubijajući naoružane ljude i hapseći nenaoružane ljude, a izbezumljene žene i djecu bi natjerali u bijeg. Kada bi se većina srpskih snaga pomjerila prema sljedećem selu, određeni broj paramilitarnih i regularnih snaga ostao bi da ‘počisti teren“. U roku od nekoliko sati, oni bi popljačkali selo, ubili stoku i zapalili krovove kuća. Život nesrba na srpskoj teritoriji bio je zabranjen. Svakog dana oko 10.000 Bosanaca u strahu je bježalo iz svojih kuća.“[5] Nakon ove analize, Western kaže da su potezi srpske vojske bili predvidivi.

„Vidjeli smo napade kako dolaze posmatrajući naš kompjuterski terminal, skenirajući satelitske slike, ili ponekad tek gledajući televiziju. Znali smo šta će bosanski Srbi uraditi sljedeće i tu nije bilo ništa što bismo mogli da uradimo. Zamislite da možete reći: ‘Ovo selo će umrijeti za dva dana’ – a da pritom niste mogli ništa uraditi, već samo poslati izvještaj prema pred­viđenom lancu izvještavanja (prema vrhu).“[6]

Veliki je broj dokaza, akademskih, obavještajnih i novinarskih analiza sa istim zaključcima. Ponavljati da je genocid u Bosni i Hercegovini bio planiran, izveden koordinirano i sa jasnom namjerom kako na političkom i vojnom vrhu, tako i na najnižim nivoima, čini se ponavljati ono što je očigledno.[7] Međutim, priču Johna Westerna – koji je zbog negiranja genocida od američ­kog političkog vrha iz moralnih razloga dao ostavku – izabrali smo zbog toga što je temeljena na autentičnoj obavještajnoj analizi iz prvih dana rata koja je potvrdila postojanje genocidnog sistema, ali i zbog toga što potvrđuje da je američki politički vrh od samog početka agresije i genocida posjedovao po­datke o zločinima, te da je hinjenje neznanja bilo samo izgovor za pasivnost međunarodne zajednice. Satelitski snimci koje je analizirao John Western bile su zapravo slike realizacije srpskih strateških ciljeva.[8]

U narednih sedam studija slučaja, u sedam bosanskohercegovačkih gradova i sela u njihovom okruženju, ilustrirat ćemo kako je proveden ge­nocid u istočnoj Bosni tokom 1992. i 1993. godine. Metode genocida bile su identične u svakom od ovih gradova i sela, kako je to u gorenavedenom citatu koncizno opisao John Western. Gradovi su granatirani, od Bošnjaka je oduzimano oružje, civili su masovno ubijani, protjerani ili zatvoreni u koncentracione logore. Tokom 1992. i 1993. u istočnoj Bosni uništene su sve džamije, a srpska administracija, koja je spremno dočekala genocid, od Bošnjaka je oduzela svu imovinu. Srpska populacija je na različite načine učestvovala u genocidu nad Bošnjacima: neki su bili učesnici, dok su dru­gi bili pasivni posmatrači. Nekad je pokazivanje prstom na kuću komšije Bošnjaka bilo smrtna presuda. Nekad je smrtna presuda bila i okretanje glave i prešutno odobravanje. Međutim, iako su zbog agresivne propagan­de i dugotrajne indoktrinacije takvi slučajevi bili rijetki, u istočnoj Bosni bilo je i primjera komšijske solidarnosti, te ćemo u ovom poglavlju obraditi i takve primjere.

Za analizu genocida u studijama slučajeva u sedam istočnobosanskih gradova koristit ćemo teorijski okvir naveden na početku ove knjige, u ko­jem su naglašene zajedničke karakteristike historijskih primjera genocida. Među tim karakteristikama naglasili smo ulogu državne birokracije, po­tom polarizaciju stanovništva i dehumanizaciju nacionalne grupe koja u genocidnom planu predstavlja žrtvu. Također smo naglasili da je genocid proces za koji je potreban državni plan i podrazumijeva precizno defini­ranu hijerarhiju. Međutim, to je i proces za koji je neophodno mobilizirati sve slojeve stanovništva, te je genocid u tom smislu i ‘socijalni proces“. Reli­gija ima veoma značajnu ulogu u mobilizaciji masa. U ovom poglavlju ana­lizirat ćemo i ulogu pravoslavne crkve u istočnoj Bosni 1992.-93. godine. Prema historijskim primjerima genocida, žrtva nije nužno bez mogućnosti da se brani, ali je država koja provodi genocid dominantna u vojnom smislu u odnosu na žrtvu. Genocid karakterizira odsustvo sankcija, ali se to odnosi i na međunarodnu zajednicu, koja je, kao pasivni posmatrač, često saučesnik u genocidu. Osim toga, svaki genocid ima i svoju ekonomsku pozadinu, osvajačke namjere i agresivne planove. Navedene karakteristike genocidnog procesa samo su okvir za analizu genocida u sedam istočno­bosanskih gradova tokom 1992. i 1993. godine, jer ćemo naglasiti i neke druge karakteristike ovog procesa.

Izvor: Prvo poglavlje iz knjige “Na Drini genocid” autorice Edine Bećirević

(defter.bosnjaci.agency)



Bosna PRESS pratite putem Facebook | Twitter | Android| iPhone

Stavovi iznešeni u ovom tekstu su autorovi i moguće je da isti ne predstavljaju stavove naše redakcije.
Komentari su vlastita mišljenja autora i redakcija zadržava pravo brisanja vulgarnih i uvredljivih komentara.

OSTAVITI ODGOVOR

Molimo unesite komentar!
Ovdje unesite svoje ime